Kukurec

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Atë pasdite korriku, ndërsa po shkoja për intervistë në Washington Township, (NJ), i thashë vetes se po mundohesha kot. Njoftimi në gazetë kërkonte mësuese shkencash për një gjimnaz katolik. Kisha punuar si zëvendësuese në Clifton, por vetëm në shkollat tetëvjeçare. Në resume shkruaja se kisha dhënë mësim në Tiranë, por pa hollësi. Në fakt, eksperienca ime si arsimtare në atdhe ishte pothuajse hiç: kisha ndihmuar në kurset e epidemiologëve në Institutin e Higjenës, kisha organizuar trainimet për mësuesit në UNICEF, dhe kisha dhënë anglisht për kalamajtë e komshinjve në Allias. Një zot e di se si do t’ua mbushja mendjen!

Në shkollë më priti Vinci, një burrë i moshuar, krejt i thinjur, që rrezatonte mirësi. Më tregoi se kish punuar me një arbëresh, John Cardino-n, që, për fat të keq, kish vdekur një vit më parë. U futëm në temë dhe e çova bisedën tek lëndët që më kishin pëlqyer më shumë në fakultet: kimia organike, biologjia molekulare e fiziologjia. Vinci u çlirua kur ndjeu që notoja në ujërat e mia dhe më spjegoi se do jepja Biologji në vit të dytë, dhe Anatomi e Fiziologji në maturë. Puna fillonte në fund të gushtit, ndërsa mësimi në shtator. Më dha tekstet me vete, dhe pas dy ditësh mbërriti kontrata. U marrosa nga gëzimi, por nuk zgjati shumë, se çatisi gushti dhe mua më zunë ethet. Biologjinë s’e kisha merak, ishte Anatomia ajo që më kallte datën – në fakultet kishim bërë vetëm një simester, 17 vjet më parë. Mbaj mend që provimin e mora me një nefron: po matesha të tërhiqja tezën, kur Sazan Gabrani më nxorri një skicë. “E di ç’është ky?” – “Nefroni.” – “Po ma ftillove strukturën dhe funksionin, hallall!” Për fat, sa ia kisha spjeguar Servit, tropojanes brilante që thithte si sfungjer. Ndërsa ne thartonim trutë, Servi e rrëmbente notën me ç’i përmblidhja rrugës, nga mensa 1 deri në fakultet tek treni.

Po tani si t’ia bëja, isha futur në valle të rëndë! Mezi prisja të mbaronte orari tek avokati që t’ia mbathja për Barnes & Noble. Vija përpara vandakun me libra, e me shkrimin tim nervoz si këmbët e pulës, thurrja e çthurrja leksionin inagurial. Filloi shkolla, ra zilja e parë, dhe në kabinet hynë studentet e klasës kujdestari, të vitit të dytë: vajza si drita, të gjitha me uniformë, njomishte të rritura me kujdes. Ndjeva se do ta kisha kollaj t’i mbaja në frë: lëndën e njihja, fjala e mësuesit akoma peshonte, feja u edukonte vetëpërmbajtje, por, mbi të gjitha, studentet i bënin hyzmet notës. Ishin maturantet ato që do ma hiqnin tepelekun se e kishin hedhur lumin për kolegj, plus që autoriteti i të rriturve kishte marrë tatëpjetë. Pasiguria që ndjeja për lëndën dhe arroganca e moshës më krijonin një humbëtirë në stomak e ma ngrinin trurin. Akoma i kam parasysh tek hynë në klasë – 30 zonjusha, shtatlarta, bukuroshe, serioze e indiferente, që më hodhën një sy shkarazi e më bënë të ndjehesha e vogël, e vogël, sa një gogël. Por gjithë ato javë strapacimi dhanë bereqet – kur mbaroi 90-minutëshi, u kisha ndezur kërshërinë, e ato vrapuan të ndanin përshtypjet me Sr. Ellen (drejtoresha) dhe Vincin. Të shkretët ata, prisnin me gjak të ngrirë se mos u dilja kallpë! Mirë, mirë, po ku do ta gjeja kohën të përgatitesha përditë në atë nivel? Sa mbaroja shkollën, hidhesha te avokati për ca orë, ndërkaq që bëja përkthime. Mësimin e radhës e përgatisja me panik. Paraardhësja s’më kish lënë prapa asgjë, përveç mjeteve të kabinetit. Natën më zgjonte një dhimbje e shurdhët në stomak – më kish filluar ulçera. Në mëngjes gdhihesha si buzë humnerës e  s’guxoja të mendoja se ç’më priste, se më gllabëronte ankthi. Makinën s’e kisha ngarë kurrë por patentën e makinës e mora me provën e parë (histori për herën tjetër.) Shpirti im e di se si dilja në autostradë për të shkuar në shkollë. Mbërrija e zbehtë, me kolegët nuk jepja e merrja shumë se më dukej se do m’i lexonin mendimet në ballë, dhe aq donte konfidenca: zëri më mpakej e buzëqeshja merrte arratinë. Pale kur kishim disektim! E kisha tmerr që nga fakulteti, por ia gjeta anën duke krijuar një grup studentesh që u pëlqente ta bënin atë punë. U jepja materialet dhe diskutonim procedurën disa ditë përpara, kështu që në orën e laboratorit kisha disa asistente. Dy herë në vit na bëhej kontroll nga drejtoria – pak a shumë e dinim kur ndodhte. Ditët përpara kontrollit më kapte tartakuti. Mikja ime e jetës, Diana (Shanto Caridha) hiqte picirë me mua derisa e kaloja provën, se i bija telefonit përnatë. Bashkë me Arturin, që kish qenë pedagog e kardiolog në Tiranë, më fortifikonin me kurajo e shpjegime nga Maryland. Edhe pse e bëja leksionin telef, mungesa e formimit pedagogjik linte gjurmë. Shefja e departamentit, Barbara, në konkluzionet për Anatominë, midis të tjerash më këshillonte që duhej të aktivizoja edhe studentet që nuk e ngrinin dorën, ose t’u kërkoja të përgjigjeshin me zë të lartë që t’i dëgjonte e gjithë klasa, etj. Pas kaq vitesh lexoj komentet e saj dhe mbushem me mirënjohje për dashamirësinë dhe seriozitetin me të cilin më trajtonin. Njerëz për së mbari!

Me kohë fillova të përshëndesja në shqip “mirëmëngjes!” dhe klasën e pushtonte alegria. Studentet përfitonin nga rasti e më pyesnin për Shqipërinë – kollaj shtyheshin 90 minuta? Kishte ditë që e ndjeja veten pendë të lehtë e gjithë humor, sidomos kur vishja diçka që më rrinte mirë  – sa kishim mbushur vitin si emigrantë dhe paratë s’dilnim për rroba tamam. Në një ditë të tillë ndodhi të përballesha me një maturante të dalluar, Jenën. Ajo kish marrë vërtetim nga mjeku për një problem shëndetësor, ndaj i jepej kohë shtesë për provime. Mësuesit e mbanin me pekule, më tepër për t’iu shmangur belasë, mendoj, se sa nga simpatia. Seç kishte një zell të tepruar në mënyrën se si kërkonte vëmendje ajo vajzë! E pra, atë ditë u bëra provim dhe kur u mblodha fletët, Jena më tha se do ta përfundonte pas mësimit. I hodha një sy dhe vura re që kish bërë gabim në një pyetje me zgjedhje. Doja t’i bëja një fotokopje, por s’pata kohë. Pas mësimit Jena u kthye, i dhashë fletën dhe u ul ta mbaronte. Kur ma dorëzoi, vura re që e kishte korrigjuar gabimin. Përdorte laps e s’kish lënë gjurmë fare mallagarja, por e kisha parë me këta dy sy – përpjetë të hidhej, A-së i merrte të keqen! Të nesërmen më thirrën në zyrë ku gjeta Jenën me shefen. Jena, “e ofenduar,” e mohonte zullumin, unë s’hiqja dorë nga imja, shefja kish ngecur keq. “E kuptoj që s’kemi dëshmitarë, por që ta mbyllim këtë mesele, le ta çojmë testin në laborator për analizë” thashë, dhe e pashë Jenën në sy. Asaj iu prish çehrja. Aq u desh – shefja më pa me shejtanllëk dhe u ngrit e më përcolli tek dera.  

Natyrisht që kisha hisenë time të studenteve të bezdisura, por përgjithësisht vajzat qenë të buta e të sjellshme. Edhe ato që mezi e kalonin klasën, nuk kishin neuroza për jetën sepse prindërit i kishin me biznese e profesione të konsoliduara. Drejtoria këmbëngulte që të bënim të pamundurën për t’i kaluar, edhe kur studentja qe byk fare. Mendoj se kjo bëhej për dy arsye: së pari, një studente e dobët dihej që nuk do ndiqte universitetin – do merrte zanat ose do trashëgonte biznesin e prindërve, ndaj jepja diplomën, se s’të gjeti gjë! Së dyti, shkolla kishte statusin e Kordeles Blu (Blue Ribbon) që e rendiste atë si një nga shkollat më të mira të shtetit. Duhej ruajtur statusi! Kisha studente që punonin seriozisht ta merrnin A-në, por shumica e tyre nuk e prishnin shumë terezinë. Një ditë e pyeta zyshën e anglishtes: si ka mundësi që Amerika është kaq e zhvilluar, nëse brezi i ri nuk arsimohet mirë në shkollë? “Klasat janë të diferencuara. Ti jep mësim në nivelin normal të studenteve, yjet janë në nivelin e përparuar (AP) ku vështirësia e lëndës është si në kolegj,” më sqaroi Mindy. Biologjia AP dhe Anatomia AP jepej nga Vinci. Studentet e tij ishin zhivë dhe në klasë krijohej një atmosferë shumë e bukur. Vinci qe si babagjysh i dhëmbshur dhe shumë e merrnin AP për t’u ngrohur nga dashuria e humori i tij i pashterrshëm. Ishte viti i dytë që Vinci punonte në shkollën tonë dhe në shkollën e mëparshme studentët e kishin qarë me lot kur u iku. Ditën e fundit, si dhuratë, paguan një avion të vogël në bishtin e të cilit lidhën një pankartë vigane që shkruante “Saint Vincent.” Vinci ishte shenjti i të gjithëve, por, mbi të gjitha, ishte shenjti im – ai më dha punën, ai më mbajti me kurajo. Në shkurt, zysha e kimisë mori leje të gjatë shëndetsore. Mezi gjetën një zëvendësuese që ishte kimiste. Në mirëbesim Vinci më tha: “Arlina është shumë e mirë, por duket që nuk ka qenë mësuese më parë.” Unë, që s’isha kurrë mësuese e mirëfilltë, u bëra keq, por kur e mendova hollë-hollë, kuptova që më kish përçuar mesazhin se më shikonin si kolege profesioniste. Vinci dha mësim deri në pleqëri të thellë. Tani është në të nëntëdhjetat, por vazhdon të jetë aktiv e bën gallatë në facebook. Me gjithë atë dashuri që ka marrë në vite, do ta shkojë qindin! 

Washington Township ndodhej në veri të New Jork-ut, në një zonë të pasur, pothuajse të patrazuar nga valët e emigracionit. Prindërit ishin të kamur dhe sponsorizonin aktivitete që ua mbushnin jetën fëmijëve me ngjarje të paharrueshme. Shumica e studenteve merreshin me sporte. Një ditë u pëshpërit se 2 orët e fundit të mësimit do të mblidheshim në sallën e asamblesë se do vinte Christina Aguilera të jepte koncert, por nuk e besuam. Erdhi vërtet – një nga prindërit e kish bërë peshqesh për shkollën. Para Krishtlindjeve shkonim në Radio City, të shikonim “Rockettes” në New York. Të apasionuarat pas teatrit përgatiteshin gjithë vitin për shfaqjen që vihej në skenë në pranverë. Vajtëm familjarisht të shihnim komedinë muzikore “Bye Bye Birdie,” që ishte si shfaqje profesionistësh. Për ca orë, harruam që ishim emigrantë, aq e ëmbël na u duk jeta! Në pak vite, çupat tona mund të studjonin falas aty (si favor që u bëhej mësuesve) dhe jam e sigurtë që atë natë fjetën me ëndërra të bukura. Të katërt bashkë, për herë të parë, pamë një Amerikë tjetër që na dha shpresën se do vinte dita të jetonim si vendasit. 

Me përjashtim të Jose-së, mësuesit të spanjishtes, isha e vetmja emigrante në trupin pedagogjik. Me siguri që kisha hyrë në bisedat në shtëpitë e nxënëseve që bënin qyfyre me aksentin tim, por kishin dhe shqetësime për A-në që nuk u jepej kollaj. Vajzat qenë mësuar që testet të kishin vetëm pyetje me zgjedhje të shumëfishta, por unë ua kombinoja me pyetje formative. Në mbledhjen me prindërit në fillim të vitit, ata m’u ankuan. U arsyetova që nëse vajzat do të ishin në gjendje të artikulonin konceptet e trajtuara, atëhere do ta zotëronin lëndën dhe do të ndërtonin muskulaturën për kolegj. U ankuan tek Sr. Ellen, por e rrahur me vaj e me uthull, ajo s’më ra në sy. Ditën e fundit të shkollës, më thirri në zyrë të firmosja kontratën për shtatorin e ardhshëm. “Kontrollo kutinë postare” më tha kur po ndaheshim. Nxitova në sallën e mësuesve, ku gjeta letrën e një prindi dërguar Sr. Ellen, që në mars. “Në fillim të vitit të nisa një ankesë për zonjën Xhiku. Kemi folur shpesh qysh atëhere dhe gjërat shkojnë mirë, por e ndjej që duhet të ta dërgoj këtë me shkrim, veçanërisht për faktin që edhe ankesën e bëra me shkrim. Kristina ka përfituar kaq shumë nga klasa e Anatomisë dhe e Fiziologjisë. Siç të shkrova më parë, asaj do t’i duhet ta marrë këtë lëndë në kolegj dhe zonja Xhiku i ka krijuar një themel të fortë për të vazhduar më tej….etj, etj.” Ah, ta kisha ditur më parë, nuk do isha bërë kukurec një vit të tërë! 

Në Immaculate Heart Academy (IHA) ndodhet një statujë e Nënë Terezës, punuar nga Kreshniku. Pak pasi u shpërngulëm në Virginia, i bëmë një vizitë shkollës, kur u ndodhëm në New Jersey. E kishin pushim atë ditë, por e lamë porosi për Sr. Ellen. U kënaq shumë nga dhurata – ishte më e pakta që mund të bënim për ata njerëz të mirë që na pranuan në gjirin e tyre plot dhëmbshuri e pa paragjykime. E ku kishte vend më të gjetur për Shën Terezën tonë?